Cambridge kentinde yaşayan Müslümanların uzun yıllar süren çalışmaları sonucu hayata geçirilen Cambridge Merkez Camisi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı törenle 2019 yılında ibadete açıldı. Yapının inşası büyük ölçüde bireysel bağışlarla finanse edilirken, proje hem İngiltere’deki Müslüman toplumundan hem de uluslararası bağışçılardan destek gördü. Cami, Türkiye Diyanet Vakfının (TDV) katkılarıyla hayata geçirilen önemli projeler arasında yer aldı.
Cambridge Üniversitesi’nin bulunduğu şehirde konumlanan cami, artan Müslüman nüfusun ibadet ihtiyacını karşılamanın yanı sıra eğitim, kültür ve sosyal faaliyetlerin yürütüldüğü çok amaçlı bir merkez olarak tasarlandı.
Avrupa’nın ilk “eko camisi”
Cambridge Merkez Camisi’ni benzerlerinden ayıran en önemli özelliklerden biri, Avrupa’daki çevre dostu ilk cami olarak inşa edilmesi oldu. Yapı, tasarım aşamasından itibaren enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik esas alınarak planlandı.
Çatısında yer alan fotovoltaik güneş panelleriyle elektrik üretimine katkı sağlayan camide, hava kaynaklı ısı pompaları, sedum (yeşil) çatı, doğal havalandırma sistemleri ve yağmur suyu toplama sistemi kullanılıyor. Yüksek yalıtım teknolojisi sayesinde ısı kaybı en aza indirilirken, LED aydınlatmalar ve düşük enerji tüketen sistemler de yapının karbon ayak izini azaltıyor.
Ayrıca caminin yapımında sürdürülebilir şekilde yönetilen ormanlardan elde edilen ahşap malzemeler tercih edildi.
Uzmanlar, Cambridge Merkez Camisi’nin ibadet yapılarında sürdürülebilir mimarinin uygulanmasına yönelik dünyadaki en başarılı örneklerden biri olduğunu belirtiyor.
Doğadan ilham alan mimari
Camiyi uluslararası ölçekte öne çıkaran bir diğer unsur ise mimarisi.
İngiliz mimarlık ofisi Marks Barfield Architects tarafından tasarlanan yapıda beton kolonlar yerine birbirine bağlanan ahşap taşıyıcı sistem kullanıldı. İç mekanda yer alan bu sütunlar, gövdeden dallara ayrılan ağaçları andıran görüntüsü nedeniyle “ahşap orman” olarak tanımlanıyor.
İslam sanatındaki geometrik desenlerden ilham alan tasarım, aynı zamanda doğayla uyumu simgeliyor. Geniş cam yüzeyler sayesinde gün ışığından maksimum düzeyde faydalanılırken, doğal malzemelerin kullanımı yapının çevreci kimliğini güçlendiriyor.
Mimari yaklaşımı sayesinde Cambridge Merkez Camisi, açıldığı günden bu yana uluslararası mimarlık çevrelerinde ilgi gören yapılar arasında yer alıyor.
İbadethanenin ötesinde bir yaşam merkezi
Cambridge Merkez Camisi yalnızca vakit namazlarının kılındığı bir ibadethane olarak hizmet vermiyor.
Yıl boyunca Kur’an eğitimleri, gençlik programları, kadınlara yönelik etkinlikler, konferanslar, seminerler, kültürel buluşmalar ve sosyal yardım faaliyetleri düzenleniyor.
Özellikle Cambridge Üniversitesi öğrencileri ve akademisyenlerin yoğun ilgi gösterdiği camide, farklı inanç gruplarına yönelik tanıtım programları ve rehberli ziyaretler gerçekleştiriliyor.
Açık kapı etkinlikleri kapsamında binlerce ziyaretçi camiyi gezerek İslam dini, caminin mimarisi ve yürütülen faaliyetler hakkında bilgi alıyor. Bu çalışmaların, farklı inançlar arasında önyargıları azaltmayı ve karşılıklı anlayışı güçlendirmeyi amaçladığı ifade ediliyor.
Kral Charles’ın ziyaretinin mesajı
İngiltere Kralı 3. Charles’ın Cambridge Merkez Camisi’ni ziyaret etmesi, yalnızca diplomatik bir nezaket ziyareti olarak değerlendirilmiyor.
Kral Charles, Türkiye Diyanet Vakfının katkılarıyla inşa edilen caminin çeşitli bölümlerini gezerek yetkililerden bilgi aldı.
Çevre ve iklim değişikliği konusunda uzun yıllardır yürüttüğü çalışmalarla tanınan Charles’ın, sürdürülebilir mimarisiyle öne çıkan bu camiyi ziyaret etmesi sembolik bir anlam taşıyor.
Veliaht prens olduğu dönemde de İslam medeniyeti, mimarisi ve farklı inanç topluluklarıyla ilişkiler üzerine çeşitli programlara katılan Kral Charles, çevre dostu projelere verdiği destekle biliniyor.
Uzmanlar, ziyaretin çevre bilinci, toplumsal uyum ve farklı inançlara saygı mesajı taşıdığı görüşünde birleşiyor.
İslamofobiyle mücadelede önemli rol üstleniyor
Avrupa’da son yıllarda İslam karşıtı söylemler ve nefret suçları zaman zaman kamuoyunun gündemine gelirken, Cambridge Merkez Camisi yürüttüğü faaliyetlerle farklı bir model ortaya koyuyor.
Camide düzenlenen konferanslar, açık günler ve kültürel etkinlikler sayesinde Müslüman olmayan ziyaretçiler de yapıyı yakından tanıma fırsatı buluyor.
Araştırmacılar, bu tür merkezlerin toplumlar arasındaki önyargıların azaltılmasına, birlikte yaşama kültürünün güçlenmesine ve dinler arası diyaloğun gelişmesine katkı sağladığını belirtiyor.
Dünyanın dikkatini çekmeye devam ediyor
Çevreci mimarisi, modern tasarımı ve kapsayıcı yaklaşımıyla Cambridge Merkez Camisi, açıldığı günden bu yana yalnızca İngiltere’den değil dünyanın birçok ülkesinden ziyaretçi ağırlıyor.
Kral 3. Charles’ın son ziyaretiyle birlikte yeniden uluslararası kamuoyunun gündemine gelen cami, sürdürülebilir mimarisi, toplumsal projeleri ve dinler arası diyalog çalışmalarıyla Avrupa’nın en önemli İslam merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor.
Uzmanlara göre Cambridge Merkez Camisi, gelecekte inşa edilecek ibadet yapıları için yalnızca mimari açıdan değil, çevresel sürdürülebilirlik ve toplumsal bütünleşme bakımından da örnek gösterilmeye devam edecek.
