Amerikan New York Times (NYT) gazetesi, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri harekete sıcak bakmasında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun etkili olduğunu yazdı.
Gazetede yayımlanan ve ismi açıklanmayan Amerikalı, İsrailli ve İranlı yetkililerin değerlendirmelerine dayandırılan analizde, ABD’nin İsrail ile birlikte İran’a düzenlediği saldırıların arka planı ele alındı.
Analizde, “Başkan Trump’ın İran’da askeri harekete sıcak bakması, diplomatik müzakereleri sonlandırmaya kararlı İsrail lideri Binyamin Netanyahu tarafından teşvik edildi. Başkanın danışmanlarından çok azı buna karşı çıktı.” ifadelerine yer verildi.
Haberde, Trump ile Netanyahu’nun 11 Şubat’ta Oval Ofis’te basına kapalı gerçekleştirdiği görüşmede Netanyahu’nun, Trump’ı İran’a saldırmaya ikna etmek için yoğun çaba gösterdiği aktarıldı. Söz konusu görüşmede iki liderin savaş ihtimalini ve saldırının olası tarihlerini de değerlendirdiği belirtildi.
Analizde, Trump’ın İran’a saldırı konusunda ikna olmasında, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’ya yönelik askeri operasyonun ardından oluşan “öz güvenin” de etkili olduğu ifade edildi.
“Netanyahu için zafer”
NYT’nin kapsamlı analizinde, ABD’nin İran’a saldırı kararının, aylardır Trump’a İran’daki zayıflamış rejime karşı harekete geçilmesi gerektiğini savunan Netanyahu için bir zafer olduğu değerlendirmesi yapıldı.
Yazıda, Aralık ayında Trump’ın Mar-a-Lago’daki malikanesinde yapılan bir toplantıda Netanyahu’nun, İsrail’in İran’ın füze üslerine yönelik planladığı saldırılar için Başkan’dan onay istediği, iki ay sonra ise İran rejimini hedef alan daha kapsamlı bir savaşta tam ortaklık elde ettiği kaydedildi.
Başkan Yardımcısı JD Vance’in de başlangıçta askeri harekata mesafeli olduğu, ancak son dönemde kararı güçlü şekilde desteklediği belirtildi. Beyaz Saray’daki Durum Odası’nda yapılan toplantıda Vance’in “büyük ve hızlı hareket edelim” değerlendirmesinde bulunduğu aktarıldı.
Genişletilmiş askeri seçenekler
Analizde, Ocak ayı sonlarından itibaren ABD ordusunun olası savaş planları üzerinde çalıştığı ve Trump’a genişletilmiş askeri seçenekler sunduğu bildirildi. Şubat ortasına kadar Pentagon’un birkaç haftalık bir askeri harekâtı sürdürebilecek güç oluşturduğu ifade edildi.
18 Şubat’ta Durum Odası’nda yapılan bir başka toplantıda ise Genelkurmay Başkanı Orgeneral John Caine’in, ABD güçlerinin İran’ı müzakerelere zorlamak amacıyla sınırlı bir saldırı düzenleyebileceğini ya da hükümeti devirmeyi hedefleyen daha geniş çaplı bir harekât seçeneğini tartıştığı kaydedildi.
Cumhuriyetçilerden uyarı
Haberde, bazı Cumhuriyetçi isimlerin ise askeri harekâta karşı çıktığı belirtildi. Tucker Carlson’ın Oval Ofis’te Trump ile yaptığı görüşmede, İran’la savaşa girilmesi halinde ABD askerleri, enerji fiyatları ve bölgedeki Arap ortaklar açısından ortaya çıkabilecek risklere dikkat çektiği aktarıldı.
Carlson’ın, ABD’nin yalnızca İsrail’in talebi nedeniyle İran’a saldırmaması ve “İsrail tarafından köşeye sıkıştırılmaması” gerektiğini söylediği ifade edildi.
CIA ve Hamaney iddiası
Analizde ayrıca ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın (CIA), İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in yerini tespit ederek bu bilgiyi İsrail istihbaratıyla paylaştığı ve söz konusu saldırının İsrail tarafından düzenlendiği öne sürüldü.
NYT’ye konuşan dört İranlı yetkili ise İran tarafının gündüz saatlerinde bir saldırı ihtimalini düşük gördüğünü belirtti. Yetkililer, Hamaney’in yakın çevresine savaş çıkması halinde saklanmak yerine yerinde kalmayı tercih edeceğini söylediğini aktardı.
28 Şubat’ta başlayan saldırılar
İsrail ve ABD, Tahran ile Washington arasında müzakereler sürerken 28 Şubat’ta İran’a askeri saldırı başlattı.
İran da İsrail’in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.
ABD-İsrail saldırılarında İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ile çok sayıda üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi. İran Kızılayı, ülkeye yönelik bombardımanlarda 555 kişinin yaşamını yitirdiğini, 747 kişinin de yaralandığını açıkladı.
