Ankara’da gerçekleştirilecek NATO Liderler Zirvesi öncesinde New York Times’a konuşan Bakan Fidan, 32 üyeli ittifakın transatlantik güvenliğin geleceği açısından kritik bir dönemeçte bulunduğunu ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın son dönemde NATO’ya yönelik eleştirilerinin ve ABD’nin ittifaktaki rolünü azaltabileceği ya da tamamen çekilebileceğine yönelik açıklamalarının Avrupa’da yeni güvenlik arayışlarını gündeme getirdiğini belirten Bakan Fidan, buna rağmen Türkiye’nin NATO’nun önemini koruduğuna inandığını söyledi.
ABD Başkanı Trump’ın bazı NATO liderlerini doğrudan eleştirdiğini ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan ile sıcak ilişkilerini sürdürdüğünü hatırlatan Bakan Fidan, iki lider arasındaki ilişkinin zirvede yapıcı sonuçlar doğurabileceğini dile getirdi.
Bakan Fidan, “Bu, Sayın Trump için sadece bir güven ve dostluk meselesi. Türkiye, bu dostluğu daha büyük bir iyilik için, tüm NATO ailesinin yararına kullanma niyetindedir.” ifadelerini kullandı.
“Kimse NATO’nun gerekliliğini tartışmıyor”
Röportajda zirvenin en önemli gündem maddelerinden birinin savunma harcamaları olacağını belirten Dışişleri Bakanı Fidan, müttefik ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5’ini savunmaya ayırmalarına yönelik hedef doğrultusunda değerlendirmelerde bulunacaklarını söyledi.
ABD Başkanı Trump’ın NATO’ya yönelik sert açıklamalarına rağmen teknik görüşmeler açısından herhangi bir kriz beklemediğini ifade eden Bakan Fidan, şöyle konuştu:
“Bu konuda herhangi bir problem görmüyorum. Çok fazla söz sarf ediliyor ancak pratik anlamda hiçbir şey değişemez. Kuvvetler orada duruyor.”
Türkiye ile Avrupa ülkeleri arasında NATO’nun vazgeçilmez olduğu konusunda ortak bir anlayış bulunduğunu kaydeden Bakan Fidan, “Kimse NATO’nun gerekliliğini tartışmıyor.” dedi.
Avrupa’nın yeni savunma arayışlarına eleştiri
ABD Başkanı Trump’ın Amerikan askerlerini Almanya başta olmak üzere Avrupa’daki bazı ülkelerden çekebileceğine yönelik açıklamalarının ardından Avrupa Birliği içerisinde yeni savunma yapılanmalarına ilişkin tartışmaların hız kazandığını belirten Bakan Fidan, bu girişimlerin NATO’nun yerine geçecek alternatifler olarak değerlendirilmesini doğru bulmadığını söyledi.
Avrupa Birliği bünyesinde geliştirilen savunma iş birliği projelerini “NATO içinde yapısal bir sorun” olarak nitelendiren Bakan Fidan, Avrupa’nın güvenliğinin ancak Türkiye’nin de dahil olduğu kapsayıcı bir güvenlik mimarisiyle sağlanabileceğini ifade etti.
Türkiye’nin Avrupa’nın ayrılmaz bir parçası olduğunun altını çizen Bakan Fidan, şu değerlendirmede bulundu:
“Biz de Avrupa’nın bir parçasıyız ve Avrupa coğrafyasında bir araya gelip kendi güvenlik platformumuzu oluşturmadıkça kendimizi asla yeterince güvende hissetmeyeceğiz.”
Türkiye çok sayıda aktörle temas halinde
The New York Times’ın haberinde, Türkiye’nin Avrupa, Asya ve Orta Doğu’nun kesişim noktasındaki konumu sayesinde çok yönlü diplomasi yürüttüğü belirtilirken, Bakan Fidan’ın zirve kapsamında ABD, Rusya, Ukrayna, İran ve Hamas dahil birçok farklı aktörle doğrudan görüşebilen tek NATO dışişleri bakanı olduğuna işaret edildi.
İran konusunda temkinli iyimserlik mesajı
İran ile uzun bir kara sınırına sahip olan ve Tahran yönetimiyle diplomatik ilişkilerini sürdüren Türkiye’nin, ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan savaşın sona erdirilmesi için ara buluculuk girişimlerinde bulunduğunu belirten Bakan Fidan, geçen ay ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptını da değerlendirdi.
Mutabakatın kalıcı barışa dönüşmesi konusunda temkinli iyimser olduğunu ifade eden Bakan Fidan, “Siyasi irade açısından her iki taraf da nihai hedefler konusunda son derece ciddi.” dedi.
Bununla birlikte, İran’ın nükleer programı, Tahran’a yönelik yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ilişkin kurallar gibi en kritik başlıkların ilerleyen müzakerelerde ele alınacağını belirterek sürecin henüz tamamlanmadığını söyledi.
“Amerikan nüfuzuna ihtiyaç var”
Kısa süre önce Rusya’yı ziyaret ederek Devlet Başkanı Vladimir Putin dahil üst düzey yetkililerle görüştüğünü anlatan Bakan Fidan, Türkiye’nin yeni barış görüşmelerine ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu ancak yakın vadede yeni bir müzakere turu beklemediğini ifade etti.
Tarafların müzakere iradesi taşıdığı izlenimini edindiğini belirten Bakan Fidan, şu ifadeleri kullandı:
“Genel olarak ulaştığım sonuç şu ki, bence tartışmalara ve görüşmelere başlamaya hazırlar ancak Amerikan nüfuzuna (kaldıraç gücüne) ihtiyacımız var.”
Bakan Fidan, Türkiye açısından asıl önemli olanın tarafların gerçekten barış istemesi olduğunu vurgulayarak, “Bizim için önemli olan, her iki tarafta da barış için gerçek ve samimi bir niyet ile çaba görmektir.” dedi.
New York Times’ın yayımladığı röportajda Bakan Fidan’ın açıklamaları, Türkiye’nin NATO içindeki rolü, Avrupa’nın güvenlik mimarisindeki konumu ve Ankara’nın hem Batı hem de bölgesel aktörlerle yürüttüğü çok yönlü diplomasi açısından dikkat çeken mesajlar olarak değerlendirildi.
