Türkiye’de doğurganlık oranlarının düşmesi ve nüfus artış hızının gerilemesi ülkenin geleceği açısından kritik bir mesele olarak tartışılırken, küresel firmaların reklam kampanyalarında aile kurumunu hedef alan mesajlar da dikkat çekiyor.
Bosch Türkiye’nin Anneler Günü kapsamında yayımladığı reklam filmi de bu tartışmaların merkezine oturdu. Bir Bosch mağazasında geçen reklamda, iki kadın arasında “annelik” üzerinden ilerleyen bir diyalog kurgulandı. Reklam boyunca kadınların çocuklarından bahsettiği izlenimi verilirken, finalde söz konusu “çocukların” aslında hayvan olduğu ortaya çıktı.
Türkiye’nin doğurganlık oranı kritik seviyenin altında
Türkiye’de son yıllarda nüfus artış hızının düşmesi ve doğurganlık oranlarının gerilemesi, demografik açıdan önemli bir risk olarak değerlendiriliyor.
Kadın başına ortalama çocuk sayısı 2019’da 1,89 seviyesindeyken, sonraki yıllarda düşüşünü sürdürerek 2024 itibarıyla yaklaşık 1,48’e geriledi. Bu oran, nüfusun kendini yenileyebilmesi için gerekli kabul edilen 2,1 seviyesinin altında bulunuyor.
Demografik yapıda yaşanan bu değişimin uzun vadede sosyal ve ekonomik etkiler doğuracağı belirtilirken, aile kurumunu zayıflatan küresel propaganda dili de reklam kampanyalarına yansımaya başladı.
“Çocuk” yerine “hayvan” fikri aşılanıyor
Bosch Türkiye’nin “Tam bi’ anne hikayesi” başlığıyla yayımladığı reklam filminde, iki kadın arasında geçen diyalogda annelik üzerine konuşulduğu izlenimi oluşturuluyor.
Reklamda kullanılan “annesiniz galiba”, “bende de var iki tane”, “çocuk işte” gibi ifadelerle izleyiciye tarafların çocuklarından bahsettiği düşündürülüyor. Ancak reklamın sonunda “çocuk” olarak ifade edilen varlığın aslında bir hayvan olduğu anlaşılıyor.
Bu kurgu, sosyal medyada hayvan sahipliği ile annelik kavramının aynı düzlemde ele alındığı yönünde değerlendirildi.
Hayvan sahipliği ile annelik aynı kefeye konuldu
Reklamda annelik kavramının hayvan sahipliğiyle ilişkilendirilmesi, birçok kullanıcı tarafından aile yapısını ve çocuk kavramını değersizleştiren bir mesaj olarak yorumlandı.
Sosyal medya kullanıcıları, çocuk sahibi olmak ile hayvan sahipliğinin aynı kefeye konulmasına tepki göstererek Bosch Türkiye’yi eleştirdi. Reklamın, annelik gibi toplumsal ve kültürel açıdan önemli bir değeri farklı bir bağlamda sunarak aile kavramını hedef aldığı savunuldu.
“Reklam filmi kaldırılsın” çağrısı
Tepkilerin ardından sosyal medyada Bosch Türkiye’ye yönelik eleştiriler büyüdü. Çok sayıda kullanıcı, reklam filminin aile kurumunu zedelediğini ve çocuk kavramını itibarsızlaştırdığını belirterek reklamın kaldırılması çağrısında bulundu.
