Vakıf geleneğinin toplumsal ve kültürel yaşamdaki yerine dikkat çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, vakıf medeniyetinin mimari ve zarafetle olan kopmaz bağını şu sözlerle ifade etti:
"'Mimari ve Zarafette Vakıf Medeniyeti' temasıyla hafta boyunca tertiplenecek etkinliklerin ülkemiz, milletimiz ve vakıf medeniyetimizin tüm mensupları için hayırlara vesile olmasını diliyorum. Mimari, zarafet, vakıf ve medeniyet; temadaki bu dört kavrama baktığımızda hepsinin birbirini tamamlayıp beslediğini, büyütüp zenginleştirdiğini görüyoruz. Zira tevarüs ettiğimiz tarih, kültür ve kimlik hazinesi; mimariyi zarafetle buluşturmuş, zarafeti vakıf hizmetleriyle taçlandırmış, vakıf müktesebatını ise dünyada eşi benzeri olmayan bir medeniyet şölenine dönüştürmüştür.”
“Üç kıtada ecdat yadigarı eserlerimiz var”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, vakıf eserlerinin coğrafyamızdaki silinmez izlerine dikkat çekerek şunları kaydetti:
“Bu şölenin en coşkulu ve en estetik unsurları; üç kıtadaki ecdat yadigarı eserlerde net bir şekilde ve göz alıcı surette tecessüm etmiştir. Camilerimiz, medreselerimiz, kütüphanelerimiz, şifahanelerimiz; aynı şekilde çeşmelerimiz, su kemerlerimiz, imarethanelerimiz, hanlarımız, köprülerimiz, kervansaraylarımız ve daha nicesi insanlığa yeni bir pencere açan vakıf medeniyetimizin birer nişanesidir.”
Konuşmasının devamında Türkiye ve gönül coğrafyasındaki ihya faaliyetlerine değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, restorasyonu tamamlanan eserlerin toplu açılışını gerçekleştirerek şunları kaydetti:
"Geçtiğimiz yılki Vakıf Haftası kutlamasında 101 vakıf eserinin açılışını yapmıştık. Bugün de yurt içinde ve yurt dışında son bir sene içerisinde restorasyonu tamamlanan 202 vakıf eserimizin toplu açılışını gerçekleştireceğiz. Birazdan canlı bağlantılarla Kahramanmaraş'taki Ulu Camimizin, Beyazıt Medresesi Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi'nin, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Topkapı Yerleşkesi Mühendislik Fakültesi ile Sanat Tasarım ve Mimarlık Fakültelerinin ve Kuzey Makedonya'nın Manastır şehrindeki Hacı Mahmut Bey Camimizin kurdelelerini hep birlikte keseceğiz. Şimdiden hayırlı uğurlu olsun diyorum. Bu eserlerin bakım, onarım ve yeniden ihyasında emeği geçen tüm kurumlarımızı, yüklenici firmalarımızı, sahada fedakarca çalışan işçi ve mühendislerimizi, mimarlarımızı, proje uzmanlarımızı ayrı ayrı kutluyorum. 202 eserimizin her birinin banilerini, hamilerini, bu yapılarda alın ve fikir teri olan tüm büyüklerimizi rahmetle yad ediyorum. Bugüne kadar ecdadımızın emanetine sahip çıkmayı sizlere ve bizlere nasip eden Rabbime hamdediyorum. İnşallah bundan sonra da ecdadın izini ve mührünü taşıyan; şanla, şerefle dolu mazimizin ruhunu ve birikimini yansıtan; milletimizi millet yapan bu değerlerin üzerine titremeye devam edeceğiz. Rabbim yar ve yardımcımız olsun diyorum."
"Nezaket ve kibarlık da hayırla doğrudan ilişkilidir"
Hayır ve zarafet kavramlarının bir bütün olduğunu vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, nezaketin hayırla olan doğrudan ilişkisini şu ifadelerle açıkladı:
"Burada bir hususun altını özellikle çizmek isterim. Bakınız bizim hem kültürümüzde hem de ruh köklerimizde hayır ve zarafet biri olmadan diğeri natamam mefhumlardır. Bu hasletler bizim vakıf geleneğimizden mimari şaheserlerimize, milli ve manevi kimliğimizin özünü teşkil eden tüm değerlere adeta sinmiş, işlemiş, hulul etmiştir. Zarafetin davranış planındaki yansıması olan nezaket ve kibarlık da hayırla doğrudan ilişkilidir. Bu hakikate Gönüller Sultanı'nın şu hadis-i şeriflerinde sarih bir biçimde şahitlik ediyoruz. Hayat ve hidayet rehberimiz Peygamber Efendimiz Aleyhissalatu Vesselam şöyle buyurmuştur: 'Kime rıfktan, yani nezaket ve kibarlıktan bir pay verilmişse bir kimse hayırdan nasibini almış demektir. Nezaket ve kibarlıktan mahrum olan kimse ise hayırdan nasibini alamamış demektir.'"
Vakıf hizmetlerinde ihlas ve samimiyetin önemine dair tarihi bir anekdot paylaşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kanuni Sultan Süleyman'ın Süleymaniye Camii rüyasını şu şekilde aktardı:
"Evet, biz Yüce Allah'ın 'Kim zerre miktarı hayır işlerse onun mükafatını görecektir' müjdesine iman etmiş bir milletiz. Hayır faaliyetlerimizi en güzel, en zarif şekilde vakıflarımız eliyle ete kemiğe büründürmüş; bu alanda dünyada temayüz etmiş bir geleneğin sahipleriyiz. Bilhassa sanat ve mimaride, hele hele zarafet timsali mimari yapılarımızda, vakıf eserlerimizde bu özelliklerin temerküz ettiğini görürüz. Burada çok ilginç bir anekdotu sizlerle ve şu anda ekranları başında bizleri takip eden kardeşlerimizle paylaşmak isterim. Merhum Nurettin Topçu’nun “Ruhu İslam’ın ebediyete intikal edecek melodisi” sözleriyle tarif ettiği Süleymaniye Külliyesi, biliyorsunuz Kanuni Sultan Süleyman Han tarafından vakfedilen bir mabet olmanın yanında fevkalade estetik bir sanat eseridir. Rivayet olunur ki Süleymaniye Camii tamamlandıktan sonra Kanuni Sultan Süleyman Han bir rüya görür. Rüyasında kıyamet kopmuş, ruz-ı mahşerde terazi kurulmuştur. Terazinin bir kefesinde Süleymaniye Külliyesi, diğerinde ise bir bakraç ayran vardır. Bir bakraç ayranın olduğu kefe terazide daha ağır basmaktadır. Hayır ve adalet konusundaki hassasiyetiyle bilinen Sultan Süleyman, gördüğü bu rüyayı devrin Şeyhülislamı Ebussuud Efendi’ye anlatır. Ebussuud Efendi rüyanın detaylarına vakıf olunca kendisinden müsaade ister ve bu rüyanın hikmetini araştırmaya koyulur. Bir süre sonra caminin yapımında vazife almış ustalarla görüşür. Ustalar Ebussuud Efendi’ye şunu anlatırlar: “Çok sıcak bir yaz günüydü. Kan ter içinde çalışıyor, camiyi bir an önce inşa etmek istiyorduk. O gün yaşlı bir nine, elinde bir bakraç ayranla çıkageldi. ‘Evlatlarım yorulmuşsunuzdur, şu soğuk ayranı için de biraz ferahlayın’ diyerek bakracındaki ayranı bize ikram etti. Biz ayranı içtik, oldukça rahatladık ve ‘Allah razı olsun’ diyerek o nineye pek çok hayır dualar ettik. O da ‘Allah kolaylık versin’ dedi ve boş bakracı alıp uzaklaştı.” Bu olayı dinleyen Ebussuud Efendi, tekrar padişahın huzuruna çıkar ve durumu anlatır. Rüyadaki hikmet son derece açıktır: İhlasla, samimiyetle, sadece Allah’ın rızasını kazanmak gayesiyle işçilere ve ustalara dağıtılan bir bakraç ayran, yapılan bu mütevazı hayır; Cenab-ı Hakk’ın katında Süleymaniye Külliyesi’nden daha değerlidir."
"Vakıf geleneğimiz böylesine güçlü, bu derece kapsayıcı, kuşatıcı, kucaklayıcı bir yapıya sahiptir"
Vakıf kültürünün hayatın her alanını kuşattığını vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu geleneğin kapsamını şu çarpıcı ifadelerle özetledi:
"Vakıf kültürümüzün bir diğer özelliği de bireysel ve toplumsal hayatın her alanına, her safhasına şamil olmasıdır. Osmanlı Devleti sınırları içinde vakıflar sayesinde bir adam vakfedilmiş evde doğar, vakfedilmiş bir beşikte büyür. Vakıf ormanlarından geçimini temin eder. Vakıf mallarından yer ve içer. Vakıf kitaplarından okur, vakfedilmiş bir medresede hocalık yapar. Vakıf idaresinden ücretini alır. Öldüğü zaman da vakfedilmiş bir tabuta konur ve vakfedilmiş bir mezarlığa gömülürdü. Geçmişte yapılan işte bu tespit son derece yalın, çarpıcı ve isabetlidir. Divitinde mürekkep kalmayan talebelere mürekkep temin edilmesinden şehit ve sahabe türbelerinin tamir edilmesine; bitkilerin, tohumların ve göç yolundaki leyleklerin korunmasından kimsesiz hastaların tedavisine kadar bizim vakıf geleneğimiz işte böylesine güçlü, bu derece kapsayıcı, kuşatıcı, kucaklayıcı bir yapıya sahiptir."
Vakıf ve derneklere yönelik eleştirilere cevap veren Cumhurbaşkanı Erdoğan, insanlığa hizmet eden yapıların her zaman yanında olacaklarını belirterek şunları söyledi:
"Canlı cansız tüm varlıkları merkezine alan vakıflarımız, çok şükür bugün bu özveriyle ve samimiyetle çalışmalarına devam ediyor. Paradan, ranttan, şahsi çıkarlarından başka siyasi kıblesi olmayanlar her fırsatta vakıf ve derneklerimizi hedef alsalar da; insanlığa hizmete adanmış yürekleri bu kutlu mücadelelerinden vazgeçiremiyorlar. Milli ve manevi değerlerine bağlı bir gençliğin yetişmesinden nerede bir mazlum varsa imdadına koşmaya kadar farklı alanlarda inşallah faaliyet gösteren vakıflarımız, milletimizin kıvanç kaynağı olmayı sürdürüyor. Çalana, çırpana, "Öğrenciler için burs topluyoruz" diyerek yönettiği şehri haraca bağlayanlara ses çıkarmayıp; bu milletin evlatları için samimiyetle koşturanlara engel çıkaranları sadece mahşeri vicdana havale ediyoruz."
Hükümetin sivil toplum kuruluşlarına olan desteğini yineleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Yılın Vakfı ödülüne layık görülen Eren Vakfı'nı kutlayarak sözlerine şöyle devam etti:
"Onlar ne yaparsa yapsın; biz hükümet olarak iyilikte, yardımlaşmada, dayanışmada yarışanları desteklemeye aynı kararlılıkla devam edeceğiz. İnsan, insanın şifasıdır. Bu inançla bir yaralı gönüle merhem olmaya, bir ihtiyaç sahibinin elinden tutmaya, milletimizin istikbal davasına omuz vermeye çalışan tüm vakıf ve derneklerimizin yanında olacağız. Birazdan Yılın Vakfı ödülünü tevdi edeceğimiz Eren Vakfı işte bunlardan biridir. Maddi imkansızlıklardan ötürü eğitim ve öğretim faaliyetlerinde sıkıntı yaşayan öğrenci ve öğretmenlere destek olan Eren Vakfımızı tebrik ediyor, çalışmalarında Cenab-ı Allah'tan başarılar diliyorum."
Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün çalışmalarından duyduğu memnuniyeti dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, deprem bölgesindeki ihya süreci ve diğer önemli restorasyon projeleri hakkında şu bilgileri verdi:
"Şunu da burada büyük bir memnuniyetle ifade etmek istiyorum: Vakıflar Genel Müdürlüğümüz, gerek yurt içinde gerekse yurt dışında vakıf mirasımıza dört elle sarılıp bu eşsiz hazineyi zenginleştirerek görevini bihakkın yerine getirmektedir. Asrın felaketinde hasar gören 377 vakıf eserinden 276'sının onarım ve restorasyonu tamamlandı. Geri kalan 101 eserin tadilat ve rekonstrüksiyonu -bunlar da inşallah bitti, yıl içerisinde nihayete erecek- böylece 2026 yılında 377 eserin tamamı yeniden ihya edilmiş olacak."
Son dönemde tamamlanan ve devam eden diğer projeleri de aktaran Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasını şu şekilde tamamladı:
"Genel Müdürlüğümüz son dönemde çok önemli çalışmalara imza atıyor. Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği Selimiye Camimiz, 2020'de asli hüviyetine kavuşturduğumuz Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifimiz, barok tarzdaki üslubuyla öne çıkan Nuruosmaniye Külliyemiz, yaklaşık 700 yıllık bir tarihe sahip olan Sungur Bey Camimiz ve daha nice önemli eserde oldukça titiz bakım ve onarım faaliyetleri yürütüldü. "Evlad-ı Fatihan" diyerek başta gönül coğrafyamızda adeta bir restorasyon seferberliği başlatılarak 2012'den bugüne tam 40 eser ihya edildi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kuzey Makedonya, Kosova ve Bosna Hersek'te ise 11 eserin onarımı devam ediyor."
