Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışma şartları bakımından riskli ve yıpratıcı kabul edilen iş kollarında uygulanan Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ) düzenlemesini 2026 yılı itibarıyla güncelledi. Kamuoyunda "yıpranma payı" olarak bilinen bu sistemle, çalışanların prim gün sayısına ekleme yapılırken emeklilik yaşı da öne çekiliyor. Yeni düzenlemeyle birlikte sanayinin pek çok dalı ve kritik sektörler bu özel hak kapsamına dahil edildi.
Ağır sanayi ve üretim sektörüne yeni haklar
Yapılan son düzenlemeye göre; çimento, alüminyum, cam sanayi ve dökümhane çalışanları artık erken emeklilik imkanından faydalanabilecek. Daha önce madenciler, emniyet mensupları ve sağlık çalışanları gibi grupların yararlandığı bu sistem, riskli üretim tesislerindeki personeli de kapsayacak şekilde genişletildi. Bu sektörlerde çalışanlar, görev yaptıkları her yıl için standart 360 gün prime ek olarak, işin niteliğine göre 60, 90 veya 180 gün ilave prim kazanacak.
Prim gününe ek süre ve yaş haddi indirimi
Yıpranma payı sistemi, çalışılan sürenin üzerine matematiksel bir fark ekleyerek emeklilik takvimini değiştiriyor. Örneğin, yılda 90 gün yıpranma payı olan bir çalışan, 12 ay mesai yapmasına rağmen SGK kayıtlarında 15 ay çalışmış kabul ediliyor. Biriken bu süreler toplamda 5 yıla, yer altı maden işçileri gibi çok ağır iş kollarında ise 8 yıla kadar yaş haddinden indirim sağlıyor. Böylece sigortalı, normal emeklilik yaşına gelmeden çok daha önce emekli olma hakkı kazanıyor.
Erken emeklilik için gereken kritik koşullar
SGK'nın bu avantajdan yararlanmak isteyenler için belirlediği bazı temel şartlar bulunuyor:
- Fiili çalışma zorunluluğu: Hak sahibi olabilmek için riskli işin bizzat yapılması gerekiyor. İdari kadrolarda görev yapan personel bu ek süreden yararlanamıyor.
- Minimum çalışma süresi: Yıpranma payının yaştan düşülebilmesi için madencilerde 5 yıl (1800 gün), diğer mesleklerde ise en az 10 yıl (3600 gün) riskli işte çalışılmış olması şartı aranıyor.
- Doğru meslek kodu: İşverenin, çalışanı SGK'ya doğru meslek koduyla bildirmesi hayati önem taşıyor. Kodun yanlış bildirilmesi durumunda hak kaybı yaşanabiliyor.
E-devlet üzerinden kontrol uyarısı
Uzmanlar, çalışanların e-Devlet sistemindeki "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" ekranını düzenli olarak kontrol etmelerini öneriyor. Primlerin yanında "FHSZ" ibaresinin bulunması, yıpranma payının sisteme işlendiğini gösteriyor. Eğer riskli bir işte çalışılmasına rağmen bu kod görünmüyorsa, eksik hakların telafisi için "Hizmet Tespit Davası" açılması gerektiği ifade ediliyor.
