Zirvenin perdesi, ATO Congresium'da NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin açılışını yaptığı ve transatlantik savunma üretimi ile yatırımların artırılmasını odağına alan "Savunma Sanayii Forumu" ile açıldı. Forum kapsamında AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile düzenlenen panelde konuşan Genel Sekreter Rutte, Türkiye'nin Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) üzerinden yürüttüğü modeli örnek göstererek müttefiklerin bu yapıyı yakından incelediğini şu sözlerle aktardı:
"Bence bu son derece ilgi çekici bir model. Bildiğim kadarıyla bazı müttefikler de bunu kendi ülkelerinde uygulayıp uygulayamayacaklarını görmek için inceliyor. Bu, savunma sanayisi alanında toplumun bütün kesimlerini kapsayan yaklaşımın güzel bir örneğidir."
Beştepe'de Erdoğan - Trump zirvesi: F-35 ve yaptırımlar masada
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump’ı Ankara Havalimanı'ndaki karşılamanın ardından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde, Türk Yıldızları'nın selamlama uçuşu ve süvariler eşliğinde görkemli bir resmi törenle karşıladı. Tören kıtasını Türkçe "Merhaba asker" diyerek selamlayan Trump ile gerçekleştirilen baş başa ve heyetler arası görüşmelerin ardından iki lider kameraların karşısına geçti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, F-35 ve milli muharip uçak KAAN'ın motor tedariki süreçlerine dair beklentilerini şu sözlerle paylaştı:
"F-35 konusu bizim için yeni bir konu değil. Bunu Amerika ile daha önce de görüştük. Biz 5 uçağın da sözünü aldık. Sayın Trump'ın bu konuda bize ayrıca sözü var. Şimdi Liderler Zirvesi'nde yapacağımız görüşmelerde F-35 ile ilgili kendilerinden bu daha önce aldığımız sözün geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğini [ettiğimizi] biliyorum. Sayın Trump her zaman sözünün arkasındadır. Burada yine F-35 konusunda bu Liderler Zirvesi'nden hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum. Ben bunu daha önce değerli dostumla görüştüm ve KAAN ile ilgili, onun motorları noktasında bu Liderler Zirvesi'nde değerli dostumla tekrar görüşeceğiz. İnanıyorum ki bize verdiği müjdeyi, burada da tekrar edecektir. Bu müjdeyle de herhalde Liderler Zirvesi'nde kendisine teşekkür edeceğiz."
ABD Başkanı Donald Trump ise Türkiye'nin askeri gücünü överek yaptırımların kaldırılacağını şu ifadelerle ilan etti:
"CAATSA yaptırımlarını kaldırabileceğimizi söyleyebilirim. İlişkilerimiz hiç olmadığı kadar iyi. Türkiye, liderliğinizde askeri açıdan çok güçlü ülke haline geldi. Bu gerçekten de iki ülkenin (Türkiye-ABD) faydasına. Şu anda Türkiye ile ilişkilerimizin hiç olmadığı kadar iyi olduğunu söyleyebilirim. Tüm dünyada saygı gören bir lidersiniz."
Ukrayna’dan "koşulsuz ateşkes" çıkışı ve Baltık savunması
Ankara Palas'ta düzenlenen "Müttefikler Ankara'da" panellerinde de tarihi diplomatik gelişmeler yaşandı. "Masayı Tersine Çevirmek: Avrupa İçin Bir Güvenlik Sağlayıcısı, Ukrayna" panelinde konuşan Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, ilk günün en flaş çıkışlarından birini yaptı:
"Koşulsuz ateşkese hazırız. Barış istiyoruz ve uygulanabilir tekliflerimiz var"
Zirve kapsamındaki "Narva Neden Sonraki Hedef Değil" panelinde ise Letonya, Litvanya ve Estonya temsilcileri Rusya tehdidine karşı Baltık kanadının güvenliğini masaya yatırırken, Letonya Dışişleri Bakanı Baiba Braze, "Caydırıcılığın işe yaradığından emin olmalıyız" mesajını verdi.
NATO’dan gökyüzü, uzay ve mühimmat için dev savunma paketleri
Ankara'daki Forum kapsamında NATO, müttefiklerin askeri kapasitesini dönüştürecek dev projelerin detaylarını paylaştı. Projeler arasında müttefiklerin havuz oluşturarak 10. Airbus A330 MRTT uçağını teslim alması, İsveçli Saab üretimi 10 GlobalEye uçağının tedariki ve Northrop Grumman üretimi MQ-4C Triton İHA'lar ile istihbarat filosunun güçlendirilmesi yer alıyor. Ayrıca ulusal askeri uyduları ağ tabanlı dev bir yapıya entegre edecek "HALO" projesi başlatıldı.
Türkiye'nin de dahil olduğu projelerde, üretim süreçlerini hızlandırmak amacıyla "NATO Genel Maksatlı Endirekt Atış Mühimmatı" (GENIFR) kapsamında yeni 155 milimetrelik top mühimmatının parametreleri belirlenecek. Türkiye ayrıca kritik ham maddelerin tedariki ve tedarik zincirlerinin dayanıklılığının güçlendirilmesi projesinde de öncü müttefikler arasında yer aldı.
Günü değerlendiren Genel Sekreter Rutte, "Bu zirve dönüştürücü nitelikte" diyerek müttefiklerin askeri kapasitesinde temel bir dönüşümün başladığını belirtti ve AB liderleriyle birlikte Rusya, Kuzey Kore ve İran ittifakına karşı birlik mesajı verdi.
Külliye’de onur yemeği
Yoğun geçen ilk günün ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, zirveye katılan devlet ve hükümet başkanları ile eşleri onuruna Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde resmi bir akşam yemeği veriyor. NATO Ankara Zirvesi, yarın gerçekleştirilecek ana oturumlar ve sonuç bildirgesi üzerindeki çalışmalarla devam edecek.
