6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş merkezli meydana gelen ve 11 ili etkileyen depremlerin ardından başlatılan yeniden inşa süreci kapsamında yıl sonu itibarıyla toplam 455 bin 357 bağımsız bölüm tamamlandı. En ağır yıkımın yaşandığı Hatay, Malatya, Adıyaman ve Kahramanmaraş başta olmak üzere bölgede konutlar etap etap teslim edilirken, bu sürecin teknik omurgasını ise “tünel kalıp” sistemi oluşturdu.
Klasik betonarmeden farkı ne?
Yetkililerden edinilen bilgilere göre, afet ve sosyal konut projelerinde radye temel, perde beton ve tünel kalıp sistemleri birlikte kullanıldı. Tünel kalıp sistemi, perde beton bloklar aracılığıyla taşıyıcı sistemin çok daha hızlı ve bütüncül şekilde inşa edilmesini sağlarken, statik açıdan fazla sayıda perde taşıyıcı, yapının sağlamlığını artırdı.
Klasik betonarme yöntemlere göre kaba inşaat süresinin ciddi ölçüde kısaltan bu yöntemle sağlanan hız avantajı, deprem bölgesindeki yoğun ihtiyaca cevap verilmesinde belirleyici oldu.
“Hem hızlı hem güvenli olduğu için tercih edildi”
Tünel kalıp sisteminin afet bölgesinde tercih edilme nedeni ise“hız ve güvenlik” olarak özetlendi. Daha sağlam ve modern bir yapılaşma hedefi doğrultusunda tüm afet konutlarında bu yöntemin uygulandığı belirtildi.
Bir blok tam olarak nasıl yükseldi?
Bu teknikle inşa edilen yapılarda, bir konut bloğunun sırasıyla hangi aşamalar sonrası ortaya çıktığı ise şu sözlerle aktarıldı:
“Tünel kalıp sistemli inşaatlarda daha günün ilk ışıklarında tünel kalıp ekibi kalıbı kurar, aynı gün demirci ekibi donatıyı işlemeye başlar, mevsim şartlarına göre önce beton dökülür ve yine mevsim koşullarına göre ertesi gün önlemler alınarak kalıp sökümü yapılır.
Bir bloğun temelinden çatıya kadar tamamlanması süreci, zaman olarak; zemin koşulları ve yapı büyüklüğüne göre değişir. Normal şartlar altında bir bodrum ve 4 normal katlı bir binanın kaba inşaat süresi 15-20 gün, ince işler dahil tamamlanması ise yaklaşık 100 gündür.”
Beton dayanımı ve kalite kontrol nasıl sağlandı?
İnşaat sürecinde kalite kontroller çok katmanlı bir denetim mekanizmasıyla yürütüldü. Müşavir firma elemanları şantiyelerde sürekli görev yaptı, TOKİ İdaresinin teknik personeliyle anlık koordinasyon sağladı. Ayrıca TOKİ İdareUygulama Birimindeki teknik ekipler en geç iki haftada bir saha kontrolleri yaptı ve süreci kayıt altına aldı.
İnşa sürecinde sağladığı hız avantajından dolayı akıllara “Risk barınırıyor mu?” sorusunu getiren tünel kalıp sisteminin diğer yöntemlerden bu anlamda farklılaşmadığı ise; “Tünel kalıp sistemi, diğer klasik yöntemle inşa edilen yapılardakinden farklı bir hata riski içermez. Normal bir inşaat sürecinde hangi hata payları var ise tünel kalıp sisteminde de aynı durumlar geçerlidir. Bu noktada denetimler sürecin sıkıntısız ve hızlı ilerlemesini sağlar.” sözleriyle ifade edildi.
Yüzlerce şantiye nasıl koordine edildi?
Aynı anda yüzlerce blokta uygulanan sistemin koordinasyonu ise TOKİ’nin yıllara dayanan “Zemin Etüt–Proje–Uygulama” işleyişi çerçevesinde yürütüldü. Kontrol ve takipler şantiye-şantiye, il-il; TOKİ İdaresinin kendi içerisinde organize olduğu, merkezden yerele yayılan koordinasyon ağıyla düzenli olarak yapıldı.
Deprem dayanıklılığı açısından yapısal avantajları neler?
Tünel kalıp sisteminin dayanıklılık açısından en önemli yapısal özelliği, “Bu sistemin en önemli unsuru depreme karşı yatay kuvvetleri karşılayan çok fazla taşıyıcı perde sistemi içermesidir. Perde beton taşıyıcılar, deprem anında yapının devrilmesini ve çökmesini engellemek için omurga görevi görür. İçlerindeki demir donatılar ise vücudun kas sistemi gibi yapıya esneklik sağlar.” sözleriyle ifade edildi.
Bu yöntemin yalnızca kamu projelerinde değil, özel sektörün toplu konut projelerinde de yaygın olarak kullanıldığının altı çizildi.
Hatay için “mühendislik disipliniyle hız rekoru”
Deprem bölgesinde en fazla bağımsız bölümün inşa edildiği il olan Hatay’da 153 binden fazla konut ve iş yerinin yapılması ise “Hatay’ın üç yıldan daha kısa sürede yeniden inşası, mühendislik disiplininin getirdiği bir hız rekorudur” sözleriyle değerlendirildi.
