Hepimizin başına gelmiştir, arkadaşımızla bir ürün hakkında konuşuruz ve çok geçmeden o ürünün reklamı telefonumuzda belirir. Peki, telefonlar bizi dinliyor mu? Çoğu insan bunun bir komplo teorisi olduğunu düşünse de, teknoloji şirketleri ve reklamcılar çok daha sinsi bir yöntemle bizi gerçekten dinliyor. Ancak bu dinleme sandığınız gibi sesinizi kaydetmekle değil, çevrenizdeki televizyonların, bilgisayarların ve hatta mağaza hoparlörlerinin telefonunuzla gizlice fısıldaşmasıyla gerçekleşiyor.
Ses ötesi takip nedir ve nasıl çalışıyor?
Sokaktaki insanın anlayacağı en basit haliyle "Ultrasonic Cross-Device Tracking (uXDT)", yani insan kulağının duymadığı gizli ses sinyalleriyle cihazları eşleme teknolojisi, günümüzün en büyük dijital tehditlerinden biri.
İnsan kulağı genel olarak yalnızca belirli bir frekans aralığına kadar olan sesleri duyabilirken, reklamcılar televizyon reklamlarına, web sitelerine veya mağaza girişlerine bizim duyamayacağımız ultrasonik "ses işaretçileri" (audio beacons) yerleştiriyor.
Telefonunuza indirdiğiniz masum görünümlü uygulamalar, mikrofonunuz aracılığıyla arka planda bu sessiz sinyalleri yakalayarak hangi reklamı izlediğinizi, internette hangi sitelerde gezindiğinizi veya o an hangi mağazada olduğunuzu tespit edip dijital profilinizle eşleştiriyor.
Bilimsel kanıtlar: 234 uygulamada mikrofon izni gizlilik tehlikesi
Eğer bu sistemin bir paranoya olduğunu düşünüyorsanız, resmi kurumların ve bilim insanlarının bulguları durumun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Almanya'daki Braunschweig Teknik Üniversitesi araştırmacıları tarafından gerçekleştirilen ve saygın IEEE sempozyumunda sunulan kapsamlı bir bilimsel analize göre, Google Play Store'da bulunan tam 234 gizli uygulama, kullanıcıların haberi bile olmadan arka planda bu ses ötesi sinyalleri sürekli dinliyor.
Araştırmacılar ayrıca, Avrupa'daki iki farklı şehirde ziyaret ettikleri 35 perakende mağazasının 4'ünde bu ultrasonik sinyal yayıcıların kapılara gizlendiğini tespit etti.
Bu eşi görülmemiş gözetim ağı, Amerikan devletinin de radarına girmiş durumda. ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC), Google Play mağazasında yer alan ve bünyesinde televizyon izleme alışkanlıklarını takip eden "Silverpush" isimli kodlar barındıran 12 uygulama geliştiricisine resmi uyarı mektupları gönderdi. FTC yetkilileri, hiçbir bildirim yapmadan arka planda çalışan ve mikrofondan veri toplayan bu uygulamaların yasaları ihlal edebileceğini vurgulayarak teknoloji şirketlerine ciddi bir yasal ikazda bulundu.
Bu gizli takipten nasıl korunuruz?
Televizyon reklamlarının veya mağazaların bu sessiz frekansları yaymasını engellememiz maalesef mümkün değil. Ancak kendi telefonumuzun bir ajana dönüşmesini engellemek bizim elimizde. İşte kendi cihazınızda hemen uygulayabileceğiniz pratik bir korunma rehberi:
- Uygulama izinlerini sorgulayın: Skype gibi iletişim platformlarının veya ses kaydedicilerin mikrofona ihtiyaç duyması mantıklıdır. Ancak cihazınızdaki basit bir oyunun, haber ya da güzellik uygulamasının mikrofonunuza erişmesi kesinlikle gereksizdir.
- Mikrofon izinlerini sınırlandırın: Cihazınızın ayarlar menüsünden “Gizlilik” sekmesine gidin ve “Mikrofon" erişimini kontrol edin. Hangi uygulamaların mikrofonunuzu dinleme izni olduğunu inceleyin ve ihtiyacı olmayanların erişimini hemen kapatın.
- Arka plan etkinliklerini yönetin: Cihazınızı kullanmadığınız, internete bile bağlı olmadığınız anlarda ortamı dinleyebilmeleri için uygulamaların arka planda çalışması gerekir. Güvenmediğiniz uygulamaların arka planda çalışma ve veri yenileme izinlerini devre dışı bırakın.
- Basit oyunlara dikkat edin: Araştırmalarda mikrofona erişim sağladığı tespit edilen Pinoy Henyo gibi basit kelime oyunlarının neden kişisel donanımlarınıza erişmek istediğini daima sorgulayın ve şüpheli durumlarda uygulamayı silin.
