Türkiye ile Irak arasında gerçekleştirilen üst düzey görüşmeler, iki ülkenin ilişkilerini diplomatik temasların ötesine taşıyacak stratejik adımları beraberinde getirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi’nin başkanlığındaki heyetler arasında yapılan görüşmelerde ulaştırma, enerji, güvenlik, savunma sanayisi ve ekonomi alanlarında iş birliğinin geliştirilmesine yönelik kararlar alındı. Görüşmelerin ardından verilen mesajlar, iki ülkenin bölgesel gelişmeleri dikkate alarak uzun vadeli ortak projelere odaklanacağını ortaya koydu.
Özellikle Kalkınma Yolu Projesi’nin hızlandırılması, enerji alanında yeni bir iş birliği modelinin oluşturulması ve güvenlik alanındaki koordinasyonun artırılması, görüşmelerin öne çıkan başlıkları oldu.
Kalkınma Yolu Projesi stratejik önem kazanıyor
Görüşmelerde en fazla öne çıkan başlıklardan biri Kalkınma Yolu Projesi oldu.
Basra Körfezi’nden başlayarak Irak üzerinden Türkiye’ye, buradan da Avrupa’ya uzanması planlanan proje, yalnızca iki ülke açısından değil, bölgesel ticaret açısından da stratejik önem taşıyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, son dönemde yaşanan küresel gelişmeler nedeniyle projenin her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirterek, ulaştırma koridorunun en kısa sürede hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
Taraflar, projenin hızlandırılması konusunda mutabakata varırken, ulaştırma altyapısının güçlendirilmesi, lojistik kapasitenin artırılması ve yük taşımacılığının daha hızlı hale getirilmesi için ortak çalışmaların sürdürülmesini kararlaştırdı.
Projenin tamamlanmasıyla birlikte Basra Körfezi’nden Avrupa’ya uzanan yeni bir ticaret koridorunun oluşturulması, bölgesel ticaretin hızlandırılması ve alternatif ulaştırma ağlarının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Enerjide yeni dönem
Enerji alanındaki iş birliği de görüşmelerin en önemli gündem maddeleri arasında yer aldı.
Enerji alanında iki önemli karar öne çıktı. Buna göre, Kerkük üretim sahasında Türkiye Petrollerine ortaklık verilirken, sona eren Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması’nın yerine iki ülkenin karşılıklı çıkarlarını esas alan kapsamlı bir enerji iş birliği anlaşması hazırlanması konusunda da mutabakata varıldı.
Yeni anlaşmanın petrol ve doğal gaz başta olmak üzere enerji alanındaki iş birliğini daha kapsamlı hale getirmesi bekleniyor.
Kerkük üretim sahasında Türkiye Petrollerine verilen ortaklığın, Türkiye’nin yalnızca enerji taşımacılığında değil, üretim süreçlerinde de daha etkin rol üstlenmesini sağlayacak stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi de Türkiye’ye günlük 1 milyon varile kadar petrol sevkiyatı yapılabileceğini belirterek, enerji alanındaki iş birliğini daha ileri seviyeye taşımayı hedeflediklerini ifade etti.
Güvenlik ve savunma sanayisinde ortak vizyon
Görüşmelerde güvenlik ve terörle mücadele de kapsamlı şekilde ele alındı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Irak’ın huzur ve istikrarını Türkiye’nin güvenliğinden ayrı görmediklerini belirterek, “Komşumuz Irak, maalesef bu savaş ve istikrarsızlık ortamından en çok etkilenen ülkelerden biridir. Biz, geçmişten bu yana Irak’ın huzur ve istikrarını ülkemizin durumundan ayrı tutmadık, tutmayız.” ifadelerini kullandı.
Bölgenin savaş, terör ve çatışmalarla değil; kalkınma, refah, huzur ve istikrarla anılması gerektiğini vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Terörsüz Türkiye” süreci ile “terörsüz bölge” vizyonunun hayata geçirilmesi için Irak ile yakın diyalog içinde olduklarını söyledi.
İki ülkeye de ağır bedeller ödeten terör sorununun kalıcı şekilde gündemden çıkarılmasının hedeflendiğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, güvenlik alanındaki koordinasyonun artırılmasının önemine dikkat çekti.
Taraflar, sınır güvenliği, istihbarat paylaşımı ve terörle mücadelede iş birliğinin güçlendirilmesi konusunda görüş birliğine varırken, savunma sanayisi alanındaki ortak çalışmaların da artırılması kararlaştırıldı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Irak’ın ihtiyaç duyduğu savunma sanayisi ürünlerinin tedariki konusunda Türkiye’nin üzerine düşeni yapmaya hazır olduğunu da ifade etti.
Ticaret hacminin büyütülmesi hedefleniyor
Ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi de görüşmelerin önemli başlıklarından biri oldu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçen yıl yaklaşık 17 milyar dolara ulaşan Türkiye-Irak ticaret hacminin daha üst seviyelere çıkarılmasının hedeflendiğini belirtti.
Taraflar, karşılıklı yatırımların artırılması, gümrük süreçlerinin kolaylaştırılması ve özel sektör iş birliğinin güçlendirilmesine yönelik çalışmaların sürdürülmesi konusunda da mutabakata vardı.
Anlaşmalar neden önem taşıyor?
Türkiye ile Irak arasında alınan kararlar, iki ülke ilişkilerinin yalnızca siyasi ve diplomatik temaslarla sınırlı kalmayacağını, ulaştırma, enerji, güvenlik ve ekonomi alanlarında uzun vadeli stratejik ortaklığın güçlendirileceğini gösteriyor.
Kalkınma Yolu Projesi’nin hızlandırılması, Irak’ı Basra Körfezi üzerinden Avrupa’ya bağlayan yeni ticaret koridorunun hayata geçirilmesi açısından önem taşırken, Türkiye’nin Asya ile Avrupa arasındaki lojistik merkez konumunu da güçlendirecek nitelik taşıyor.
Enerji alanında atılan adımlar da iş birliğinin yeni bir aşamaya geçtiğine işaret ediyor. Kerkük üretim sahasında Türkiye Petrollerine ortaklık verilmesi, Türkiye’nin enerji üretiminde daha etkin rol üstlenmesini sağlayabilecek stratejik bir adım olarak öne çıkarken, hazırlanacak yeni enerji iş birliği anlaşmasının petrol ve doğal gaz alanındaki ortaklığı daha kapsamlı hale getirmesi bekleniyor.
Güvenlik alanındaki mesajlar ise sınır güvenliği, terörle mücadele ve bölgesel istikrar konularında koordinasyonun artırılacağını ortaya koyuyor. Savunma sanayisindeki iş birliğinin geliştirilmesi de bu sürecin önemli ayaklarından biri olarak değerlendiriliyor.
Yeni dönemin yol haritası
Görüşmeler sonunda verilen mesajlar, Türkiye ile Irak’ın ulaştırma, enerji, güvenlik ve ekonomi alanlarında uzun vadeli ortak projeleri hayata geçirme konusunda güçlü bir irade ortaya koyduğunu gösterdi.
Kalkınma Yolu Projesi’nin ilerletilmesi, Kerkük üretim sahasında Türkiye Petrollerine ortaklık verilmesi, yeni enerji iş birliği anlaşmasının hazırlanması, güvenlik koordinasyonunun artırılması ve ticaret hacminin büyütülmesine yönelik adımların, önümüzdeki dönemde Türkiye-Irak ilişkilerinin temel gündem maddeleri olması bekleniyor.
